Verkenning Urban Waterbuffer voortgezet in de praktijk

Hoe kunnen we regenwater in het stedelijke gebied langer en effectiever vasthouden in de ondergrond? En kunnen we het dan later weer nuttig inzetten? Dit onderzoeken we met verschillende waterbeheerders, bedrijven en instituten in het project Urban Waterbuffer. Uit verkennend onderzoek blijkt dat met de UWB een concrete bijdrage geleverd kan worden aan de afvoer van overtollig hemelwater en daarmee het voorkomen van wateroverlast. In Rotterdam en Rheden gaan daarom binnenkort UWB-pilots van start.

In de eerste fase van het TKI-project Urban Waterbuffer (UWB) zijn voor vier cases (Rotterdam-Spangen, Rotterdam-hNI, Rheden en Den haag) de locatie, de waterbalans, het voorlopige ontwerp en de verwachte kosten voor een daadwerkelijk aan te leggen Urban Waterbuffer in beeld gebracht. Uit de resultaten blijkt dat er met name in Rotterdam en Rheden op de beoogde locaties op korte termijn een concrete bijdrage geleverd kan worden aan de afvoer van overtollig hemelwater en daarmee het voorkomen van wateroverlast. Aandachtspunten blijken de snelheid waarmee piekneerslag in de bodem kan worden gebracht en de voorzuivering van het hemelwater om verstopping te voorkomen.

Het opgeslagen hemelwater wordt in Rotterdam in droge perioden aangewend als bron van hoogwaardig zoetwater voor suppletie van een vijver en besproeiing van kunstgrasvelden. Door deze toepassing lijkt het mogelijk de jaarlijkse kosten voor afschrijving, onderhoud en beheer van de voorzuivering, infiltratie en terugwinning grotendeels te dekken. In Rheden wordt vooralsnog geen gebruik van het geïnfiltreerde water voorzien, maar zijn de baten terug te vinden in het geringe ruimtebeslag aan maaiveld en het ontlasten van het gemengde rioolstelsel.

De komende maanden wordt gewerkt aan het definitieve ontwerp en de realisatie van pilotsystemen in Rotterdam en Rheden. Deze zullen binnen het TKI-project worden gemonitord op het functioneren in de praktijk.

 

Achtergronden

Om piekneerslag te kunnen verwerken kan zowel gekozen worden voor meerdere infiltratiebronnen (Rheden: geen retentie, hoge infiltratiecapaciteit) als buffering aan/onder maaiveld (Rotterdam: 500 tot 1000 m3 retentie, lagere infiltratiecapaciteit). Om het water voldoende voor te zuiveren is vooral verwijdering van zwevend stof (blad, zand, silt, klei) van belang. Voor de casus Spangen in Rotterdam is daarvoor het concept Micro Urban Wetlands uitgewerkt. De basis voor deze zuivering is langzame zandfiltratie in combinatie met beplanting. Anders dan het industriële zandfilter kan Micro Urban Wetlands ruimtelijk worden ingepast met stedelijk groen, als zichtbare oplossing om het waterbewustzijn van inwoners te vergroten. Voor Rheden zijn drie zuiveringsmethoden met een verschillende mate van zuivering op basis van sedimentatie voorgesteld. Hun functioneren en impact op verstopping van drie infiltratiebronnen in een pilot worden leidend voor de realisatie van de uiteindelijke, volledige voorziening.

Met de ontworpen UWB’s kunnen piekbuien van ca. 50 mmin 2 uur direct worden geïnfiltreerd of worden vastgehouden en binnen 24 tot 48 uur worden geïnfiltreerd. De geraamde investeringskosten per te bergen m3 zijn in lijn met de kosten voor alternatieve oplossingen die gericht zijn op afvoer.

In Den Haag kunnen in enkele wijken waar oppervlaktewater ontbreekt onder invloed van klimaatverandering in de toekomst hogere grondwaterstanden optreden en mogelijk wateroverlast ontstaan. Bij toekomstige aanleg van drainage kan het af te voeren drainagewater via de UWB worden geïnfiltreerd in diepere watervoerende pakketten.  De inzet van een UWB en de afvoer naar de ondergrond vormt daarmee een duurzaam alternatief voor de afvoer via het gemengde riool naar de waterzuivering die bij aanleg van drainage in deze wijken nodig zou zijn. Deze opzet wijkt af van de infiltratie van afstromend hemelwater zoals in de overige cases. Nader onderzoek naar de kwaliteit van het drainagewater is in deze casus een vereiste.   

 

Dit project wordt uitgevoerd door KWR Watercycle Research Institute, Wareco, Field Factors, Codema B-E De Lier, Evides Waterbedrijf, gemeente Rotterdam, gemeente Den Haag, gemeente Rheden, Hoogheemraadschap van Delfland, Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard, Stowa en Stichting Rioned. Deze activiteit is mede gefinancierd uit de Toeslag voor Topconsortia voor Kennis en Innovatie (TKI’s) van het ministerie van Economische Zaken.